“Ik doe gewoon wat minder. Dan word ik ook niet zo benauwd.”
Het is een zin die heel begrijpelijk klinkt. Als een wandeling naar de supermarkt, een trap naar boven of zelfs even stofzuigen ervoor zorgt dat je naar adem moet happen, dan pas je vanzelf je dag aan. Je neemt wat vaker de auto. Je laat iemand anders de zware boodschappen tillen. Misschien sla je dat rondje wandelen een keer over. En voor je het weet wordt je wereld ongemerkt steeds een stukje kleiner.
Dat is precies wat we regelmatig zien bij mensen met COPD. Niet alleen de longziekte zelf beperkt iemand, maar ook de reactie erop. Benauwdheid maakt onzeker, onzekerheid zorgt ervoor dat iemand minder gaat bewegen en door dat minder bewegen nemen conditie en spierkracht verder af. Vervolgens kost dezelfde activiteit nóg meer energie.
En zo ontstaat een cirkel waar je soms moeilijk zelfstandig uitkomt.
COPD is een chronische longaandoening. Fysiotherapie kan beschadigd longweefsel niet herstellen en wij kunnen COPD ook niet wegtrainen. Wat we wél kunnen beïnvloeden, is hoe sterk en belastbaar de rest van het lichaam is en hoe iemand omgaat met inspanning en benauwdheid.
Dat verschil is belangrijk.
Wanneer spieren sterker worden en het lichaam beter gewend raakt aan inspanning, kunnen dagelijkse activiteiten minder zwaar worden. Gespecialiseerde fysiotherapie bij COPD richt zich daarom onder andere op fysieke capaciteit, bewegen, spierkracht, ademhaling, leefstijl en het leren omgaan met de gevolgen van de aandoening. Ook angst voor benauwdheid en het vertrouwen om weer te bewegen spelen daarin een rol.
Het doel is dus niet dat iemand ineens nergens meer last van heeft. Het doel is dat de aandoening minder bepaalt wat iemand op een dag nog durft of kan doen.
“Ik ben nog steeds weleens buiten adem, maar ik raak er niet meer van in paniek. En ik merk dat ik weer meer kan.”
Dat is uiteindelijk veel waardevoller dan alleen een betere score op een conditietest
Bij COPD-revalidatie begint een traject daarom niet simpelweg met: stap maar op de fiets en ga trainen. We willen eerst weten waar iemand in zijn dagelijkse leven tegenaan loopt.
Kan iemand nog zelfstandig boodschappen doen? Hoe gaat traplopen? Is een wandeling van tien minuten haalbaar? Hoeveel herstel is daarna nodig? Is er vooral sprake van conditieverlies of speelt krachtverlies een grote rol? En misschien nog belangrijker: wat zou iemand zelf weer graag willen kunnen?
Voor de één betekent vooruitgang weer zonder drie tussenstops naar de winkel kunnen lopen. Voor een ander is het met de kleinkinderen naar buiten gaan. Of samen met een partner een stukje fietsen.
Vanuit zo’n doel bouwen we de training op. Dat kan bestaan uit krachttraining, conditietraining, functionele oefeningen en waar nodig ademhalings- of sputumtechnieken. Ook leren omgaan met belasting, herstelmomenten en een eventuele toename van klachten hoort bij goede COPD-zorg. De KNGF-richtlijn COPD vormt hierbij een belangrijk uitgangspunt voor gespecialiseerde longtherapeuten.
Binnen Fysico zijn we aangesloten bij Chronisch ZorgNet. Dat is een landelijk kwaliteitsnetwerk van gespecialiseerde eerstelijnszorgverleners voor onder andere longaandoeningen en hart- en vaatziekten.
Dat vinden we belangrijk. COPD is namelijk niet iets waarbij simpelweg een standaard trainingsschema uit de kast wordt gehaald. Belastbaarheid verschilt sterk per persoon en kan bovendien veranderen door bijvoorbeeld een longaanval, ziekenhuisopname, medicatie, andere gezondheidsproblemen of een periode waarin iemand minder actief is geweest.
Goede begeleiding betekent daarom meten, evalueren, bijstellen en waar nodig samenwerken met huisarts of longarts. Maar óók iemand het vertrouwen geven om steeds meer zelf te gaan doen.
Want uiteindelijk willen we niet dat iemand afhankelijk wordt van de fysiotherapeut. We willen juist dat iemand zoveel mogelijk grip krijgt op zijn eigen dagelijks leven.
